Jura Krakowsko-Częstochowska to kraina wapienia i pięknych szarych ostańców. Zimą głębokie doliny i zamki jurajskie również przyciągają wielu turystów. To niezwykły czas, kiedy można podziwiać przyrodę i piękno Jury w zimowej odsłonie. Są jednak takie miejsca na Jurze, które choć ukryte pod skałą wapienną tętnią swoim życiem. To sieć jaskini znajdujących się pod skałą, pod ziemią, tajemnicza część jurajskiej przyrody. Świat, do którego absolutnie nie wolno wchodzić zimą, by nie zakłócać jego naturalnego rytmu.
Jura to kraina jaskiń i szczelin
Pod powierzchnią Jury kryje się jeden z najcenniejszych systemów jaskiniowych w Polsce. Jaskinie są efektem milionów lat pracy wody, powietrza, lodu i przede wszystkim czasu. Tysiące naturalnych schronień od dużych jaskiń po niewielkie szczeliny skalne, które z pozoru wyglądają niepozornie, a w rzeczywistości pełnią kluczową rolę w przyrodzie. To miejsca tajemnicze i wciąż nie odkryte. Zimą jaskinie Jury pełnią ważną rolę i są schronieniem dla nietoperzy. Właśnie, dlatego są zamkniętym azylem dzikiej przyrody, a nie atrakcją do zwiedzania.
Zima w jaskiniach jurajskich
Gdy temperatura na zewnątrz spada, a jurajskie doliny pustoszeją, w jaskiniach zaczyna się najważniejszy okres w roku dla nietoperzy. To właśnie one są głównymi mieszkańcami podziemnej Jury. To czas hibernacji dla nietoperzy oraz czas absolutnej ciszy, której tak potrzebują te piękne, latające ssaki. Warunki w jaskiniach są dla nietoperzy doskonałe zimą, ponieważ panuje tam stała, niska, ale dodatnia temperatura, wysoka wilgotność i całkowita ciemność. Metabolizm nietoperzy zwalnia i w tej absolutnej ciszy nietoperz może spokojnie hibernować.
Dlaczego człowiek nie może wchodzić do jaskiń zimą?
W stanie hibernacji nietoperze prawie całkowicie zastygają a ich małe ciałka w ciszy i spokoju mogą bez problemu hibernować. Każde wybudzenie – spowodowane hałasem, światłem latarki czy obecnością człowieka powodują wybudzanie się z hibernacji a tym samym ogromną utratę energii, której nietoperz może już nie odzyskać. W skrajnych przypadkach prowadzi to do jego śmierci. Dlatego tak ważne jest by człowiek zimą i wczesną wiosną nie wchodził do jaskiń i nie zakłócał spokoju nietoperzy.
Równowaga, którą zapewniają nietoperze
Nietoperze są jednym z najcenniejszych elementów przyrody Jury Krakowsko-Częstochowskiej. To bardzo pożyteczne zwierzęta, które latem potrafią zjeść kilka tysięcy owadów jednej nocy. My ludzie powinniśmy być im wdzięczni, ponieważ regulują populacje komarów i innych insektów. W jurajskich jaskiniach zimą hibernują między innymi nocek duży, nocek rudy czy podkowiec mały. Nietoperze są pod ścisłą ochroną i dlatego wiele jaskiń ma status obiektów chronionych. Ten dziki, jaskiniowy świat jest tak piękny, jaki kruchy, dlatego odpowiedzialny turysta nie wchodzi do jaskini zimą
Wczesna wiosna, czyli doskonały czas na obserwację
Wiosną dni stają się dłuższe, a śnieg znika z dolin, ale w jaskiniach nadal trwa hibernacja. Wczesna wiosna to moment szczególnie mylący, ponieważ wiele osób sądzi, że przyroda budzi się na dobre tymczasem dla nietoperzy każdy niepokój wciąż jest zagrożeniem. Jedne nietoperze wychodzą z hibernacji szybciej, drugie wolniej, dlatego ważne jest by nie zakłócać ich spokoju również wczesną wiosną. Wczesna wiosna to idealny czas na spacery edukacyjne po Jurze Krakowsko-Częstochowskiej z przewodnikiem jurajskim, który potrafi opowiedzieć o jaskiniach, stojąc przed ich wlotami. To właśnie tam, patrząc na ciemne szczeliny w wapieniu i słuchając opowieści przewodnika najłatwiej uruchomić wyobraźnię i zrozumieć jak toczy się życie, którego nie widać w jaskini.
Podsumowanie
Dobrze zaplanowana wycieczka z przewodnikiem jurajskim zimą lub wczesną wiosną nie polega na wchodzeniu wszędzie, ale na rozumieniu przyrody, która śpi lub dopiero wybudza się do życia. Jaskinie Jury Krakowsko-Częstochowskiej są jednym z jej największych skarbów właśnie, dlatego trzeba je chronić. Widza przekazywana przez przewodnika jurajskiego to szansa na poszerzenie lekcji przyrody i ochrony środowiska. To doskonała lekcja wyobraźni, której nie trzeba dotykać a mimo to poczuć jak jest fascynująca.
